Sağlık.net

Genel

Vertigo: Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi, Korunma Yolları

  • Delicious

Vertigo, Latince  ‘dönmek’  fiilinden türemiş, kabaca baş dönmesi ve hareket duygusunun yitirilmesi anlamına gelmektedir. Vertigo bir hastalık değil, altta yatan bir hastalığın belirtisidir. Toplumda çok sık görülür. Hafif baş dönmesi ve dengesizlik hissinden, çok şiddetli, hastayı yataktan kalkamaz hale getirebilecek kadar çok geniş bir klinik görüntüsü olabilir. Hasta sarhoşluk hissi duyabilir, sabit duramama ve bayılacakmış hissine kapılabilir. Bu duygular hastada çaresizliğe, uzun vadede korku ve depresyona neden olur. Vertigo önem verilmesi gereken bir durumdur. Acil bir şekilde hekime başvurulması gerekir. Böyle bir durumda Kulak-Burun-Boğaz hastalıkları veya Nöroloji uzmanına gidilmelidir.

NEDENLERİ

Vücudun dengesinin sağlanmasında aşağıdaki üç sistem rol oynar:

1.    İç kulaktaki denge sistemi
2.    Görmeyle sağlanan denge
3.    Kas-İskelet sistemiyle sağlanan denge

Şimdi bu üç sistemin ne olduğuna kısaca göz atalım:

1.    İç kulaktaki denge sistemi: İç kulakta bulunan üç adet yarım daire kanalları ve bunların uçlarında bulunan iki küçük torbadan oluşur. Yarım daire kanallarının içinde de bir sıvı bulunur. Başımızın en ufak bir hareketiyle bile bu yarım daire kanalları da hareket eder. Hızla giden ve hızla yön değiştiren bir aracın içindeki ters yöne savrulan yolcu misali bu kanalların içindeki sıvı da tam tersi yönde hareket eder. Buradaki duyu hücreleri bu hareketle değişen sıvı basıncını algılar ve sinirsel bir uyarı oluşturur. Bu uyarılar beyne ve beyinciğe gider. Buradaki bir takım işlevden sonra da denge sağlanır.

2.     Görmeyle sağlanan denge: Gözden başlayıp beyindeki görme merkezine kadar uzanan ve aralardaki bir dizi sinirsel yoldan oluşan, görme yoluyla dengenin sağlanmasına yardımcı olan sistemdir.

3.    Kas-iskelet sistemiyle sağlanan denge: Kas, eklem ve tendonlarda bulunan özelleşmiş reseptörler ve bu reseptörlerin oluşturduğu sinirsel uyarıyı merkezi sinir sistemine ileten sinir yollarından oluşur. Bu reseptörler vücudun uzaydaki konumunu algılar. Dengenin sağlanabilmesi için hangi kasın ne kadar kasılması ve hangi eklemin hangi hareketi yapması gerektiğini belirler.

Bu üç sistemden herhangi birinin bozulması sebebiyle vertigo görülebilir.

EN SIK GÖRÜLEN VERTİGOYA SEBEP OLAN HASTALIKLAR

1.    Baş Pozisyonuna Bağlı Vertigo: Belli baş pozisyonlarında kendini gösteren ani baş dönmesi durumudur. Toplumda yüz binde on yedi oranında görülür. Baş dönmesi çok kısa sürer. Baş dönmesiyle birlikte anormal göz hareketleri görülür. Göz küreleri istemsiz bir şekilde hareket eder. Bu hareket ritmik bir harekettir. İşitme normaldir, çınlama ve ek şikâyet bulunmaz. Tedavisinde yüzde doksanlara varan başarı oranına sahip Epley manevrası yapılır. Bu manevra birer hafta arayla uygulanır ve her seans sonrasında hastaya başını 48 saat boyunca öne ve arkaya eğmesi kesinlikle yasaklanır. Atakların tekrarlaması halinde bu manevra tekrar uygulanır.   Epley manevrası şu şekilde yapılır: Hasta baş ve boynu boşlukta kalacak şekilde düz bir zemine yatırılır. Baş ve boyun uygulayıcı tarafından kontrol edilecek şekilde önce hastalıktan etkilenmiş tarafa 45 derece çevrilir. Bu pozisyonda 20 saniye beklenir. Gözdeki anormal hareketler gözlenir. Daha sonra başın 90 derece diğer tarafa yani sağlam olan tarafa döndürülmesiyle beraber vücudun da o tarafa dönmesi sağlanır. Hasta bu şekilde 20 saniye daha yatar ve en sonunda yavaş hareketlerle doğrulur ve oturur.

2.    İç Kulak Tansiyonu (Menier Hastalığı): Daha önce yukarıda belirttiğimiz yarım daire kanallarının içindeki sıvının artışına bağlı iç kulak tansiyonudur. Nedeni kesin olarak bilinememektedir. Ancak aşırı tuz tüketimi, stres, gebelik ve menopoz gibi çeşitli tetikleyici faktörler saptanmıştır. Herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir. Ancak en sık 40-60 yaş arası kişilerde görülür. Hastalık genelde tek kulakta olur. Ancak dört hastadan birinde çift taraflı görülür. Sıklıkla kusmanın eşlik ettiği baş dönmeleri ve genellikle baş dönmesinden önce başlayan kulakta çınlama, kulakta dolgunluk hissi, işitme kaybı bu hastalığının en önemli belirti ve bulgularıdır. Tanısı hastanın şikâyetlerine, işitme testi ve denge testleriyle koyulur. Bu hastalığın kesin, tam iyileşme sağlayan tedavisi yoktur. Atakları sayısını azaltmak veya daha hafif seyretmesini sağlamak amaçlı tetikleyici faktörler ortadan kaldırılabilir. Buna ek olarak ilaç tedavisi ve iyileşmeyen olgularda cerrahi tedavi düşünülebilir.

3.    Kalp-Damar Hastalıkları (örn: yüksek tansiyon)
4.    Santral Sinir Sistemi Hastalıkları
5.    İç kulaktan Başın Pozisyonunu Beyne İleten Sinirin İltihabı
6.    Orta kulak ve iç kulak arasındaki anormal bağlantılar
7.    Orta Kulak İltihabı
8.    İç kulaktan Başın Pozisyonunu Beyne İleten Sinirde Tümör: Genelde iyi huylu olurlar.
9.    Kulağa toksik ilaçlar
10.    Yaşlılığa Bağlı Vertigo
11.    Migren İlişkili Vertigo
12.    Boyun Kireçlenmeleri ve Boyun Fıtığı
13.    Psikiyatrik Nedenler

TANISI

Hasta hekime başvurduğunda, hekim hastadan aldığı bilgiler doğrultusunda hastayı muayene eder ve bu bilgiler ışığında bazı testler yapar. Hekimin hangi testleri yapacağı hastanın yaşına, cinsiyetine, vertigonun zamanlamasına, süresine, tipine ve ek şikâyetlerin, hastalıkların bulunup bulunmamasına göre değişir. Hekim kulak muayenesi ve nörolojik muayene yaparak sorunun kulakta mı yoksa beyinde mi olduğu ile ilgili fikir edinmeye çalışır. (Buna ek olarak hastanın tansiyonu da ölçülür. Zira yukarıda belirttiğimiz gibi baş dönmesinin nedeni yüksek tansiyon da olabilir.) Hekim kulak ile ilgili bir sorun düşünüyorsa işitme testi ve iç kulakla ilgili denge testi yapar. Eğer nörolojik muayenede bir anormallik saptarsa sinir sisteminde olabilecek bir sorunu düşünür ve EEG, Bilgisayarlı Tomografi veya MR çekilir, ya da hekim bir kalp-damar problemi düşünüyorsa EKG ve Ekokardiyografi yapılır. Tüm bu işlemlere rağmen tanı konulamazsa KBB ve Nöroloji uzmanı dışında hastaya Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon uzmanına ya da bir psikiyatri uzmanına başvurması önerilir.

TEDAVİSİ

Vertigonun tedavisi sebebine yönelik yapılır. Ancak genelde sebebi bulunamadığından genel bir tedavi uygulanır. Bu tedavi şu şekildedir:

1.    Tetikleyici faktörlerin ortadan kaldırılması (stres, alkol, sigara, kafein, tuz)
2.    Tetikleyici pozisyondan kaçınılması
3.    İlaç tedavisi
4.    Cerrahi tedavi

KAYNAKLAR:

•    Harold Ludman & Patrick J.Bradley, ABC of Ear,Nose and Throat Fifth edition, Chapter 7
•    Rudolf Probst&Gerhard Grevers&Heinrich Iro, Basic Otorhinolaryngology , Chapter 13
•    P.D.Bull , Diseases of Ear Nose and Throat Ninth Edition, Chapter 15
•    Michael G. HALMÀGYI, Gülden AKDAL , Journal of Neurological Sciences [Turkish] 22(2):#21;142-160, 2005
•    DR.  KORAY  CENGİZ (uzmanlık tezi), Benign  Paroksismal Pozisyonel Vertigo Tedavisinde Kullanılan Semont ve Epley Manevralarının Karşılaştırılması, İstanbul 2005
•    Doç.Dr.Yaşar Çokkeser, Baş Dönmeleri (derleme)
•    Dr. M.Birol Uğur , Vertigoda Ayırıcı Tanı ve Tedavi (derleme)


Tagged , , , , , , ,

23 Yorum

  1. muharrem eker27 Kasım 2016 at 13:21Reply

    Bende de bir senedir vertigo hastalığı denen illet var. Yürürken sanki deprem oluyor. Sanki gideceğim yön değişiyor. Bazen sandalyede otururken sandalye altımda birdenbire sallanıyor. Kendiliğinden geçti derken iki gün önce aniden başım döndü ve ayaklarımın feri kesildi. Olduğum yere yığılıp kaldım. İki gündür hala sürüyor etkisi. Bu dertten kurtulan yazsın. Teşekkürler.

  2. ilknur30 Haziran 2016 at 16:01Reply

    Bu hastalık yaklaşık 3-4 yıldır bende de var. Nörolojiye gittim ve bir ağrı kesici ile ilaç tedavisi uygulandı ondan sonra uzun zaman bu sorunu yaşamadım ama yakın zaman önce yine yaşadım. Ortada hiçbir şey yokken gece bir anda uyandığımda çok kötü başım dönüyordu. Bence sebebi stres, sıkıntı, kafayı sürekli bir şeye takmak. Yani psikolojik sıkıntılar diye düşünüyorum.

  3. İrfan28 Mart 2016 at 08:08Reply

    Selam. Benim vertigo hastalığım 13 senedir var. Hayata soğuk bakıyorum. Yaşama zevkim azaldı.

  4. zeyn19 Mart 2016 at 08:17Reply

    Bu hastalığın bir sonu yok mu? Hayatımı çok kötü etkiledi. Hiç bir sosyal aktivitem kalmadı.

  5. Ahmet avsar02 Mart 2016 at 17:20Reply

    Selam bende yaklaşık 3 ay önce başladı ama farkedemedik başka hastalıklara yorduk. Lakin bir gün işyerinde öğle yemeğinde aniden fenalaştım. Hayatım mahfoldu. Doktora gittik hap verdi. İstirahat yapacaksın dedi lakin işe gitmem lazım. Bir an önce bu hastalıktan kurtulmam lazım. Lütfen yardımcı olabilir misiniz?

  6. cemre17 Kasım 2015 at 18:47Reply

    Bilgileriniz için çok teşekkür ederim.

    • cemre17 Kasım 2015 at 18:49Reply

      Dış kulağın iltihaplanmasının ne demek olduğunu ve tedavi yolunu acil ekler misiniz?

  7. hacı10 Eylül 2015 at 23:29Reply

    Selamlar. Bende de başladı. İlk günü hiçbir şey düşünemez hale geldim. En kötü durumda bacak kaslarım tutmaz oldu sanki felç olacakmış gibi ama olmadı Allah’a şükür. Bir de kafayı tutamadım mutlaka bir yere koymam lazım. Yoksa direk dönme ve bulantı hissi geliyordu. Kafayı koyar koymaz da uyutuyordu ilaç tedavisine başladık. Hayırlısı bakalım. Kimsenin başına gelmesin. Geçmiş olsun.

    • necip13 Ekim 2016 at 20:08Reply

      İyileştiniz mi? Nasıl bir tedavi uyguladınız?

  8. İBRAHİM01 Ağustos 2015 at 07:37Reply

    Baş ağrısı, şiddetli boyun arka kısmında ağrımalar, sürekli esneme göz yorgunluğu, göz kapağı ağrısı, beyinde gezinen ağrılar, yatarken ciğerlerde sıkıntısı. Geceleri uyuyamama, korku hissi, arada bir panik atak. Bu belirtilere göre rahatsızlığın nedeni nedir ve tedavi için kime başvurmak gerekiyor?

    • dilek28 Aralık 2015 at 11:48Reply

      Merhaba, bu şikayetlerin aynıları bende de mevcut ve henüz bir tanı bulamadılar, size bu konu ile ilgili bir dönüş yapıldıysa bana da bilgi verebilir misiniz?

    • Aslı25 Şubat 2016 at 18:02Reply

      İbrahim bey aynı sıkıntılar bende de mevcut. Sebebini buldunuz mu?

    • fatos24 Nisan 2016 at 17:15Reply

      İbrahim bey yaşadığınız her şeyin aynısı bende de var. Sebep neymiş öğrenebildiniz mi? Durumunuz nasıl? İyileştiniz mi?

  9. cüneyt23 Şubat 2015 at 12:35Reply

    Tüm zorluklarına rağmen, ataklarını yaşamadığınız zaman hayatın ve sağlıklı olmanın kıymetini anlarsınız. Hakikaten illet bişey,şu an bunları yazarken bile başımın sersemliğinden zorlanıyorum. Bu illet geldiğin de yapılacak en iyi hareket; tuzu kesmek, hafif bir diyet uygulamak, sigara ve alkolü hayatınızdan çıkarmak ve yürüyüş yapmak. Ağır spordan kaçının derim, bu rahatsızlığı yaşayan herkese geçmiş olsun.

  10. mesrure27 Ocak 2015 at 07:37Reply

    Merhaba. Yukarıdaki yorumları okuduktan sonra ben de bu hastalıkla ilgili tecrübelerimi yazmak istedim. Yaklaşık 3 yıldır bu hastalıktan hayatım karardı. İzmir ve istanbulda gitmediğim profesör doktor kalmadı. En son gittiğim doktor her şeyi bırak spor yap dedi. Yaptım yaklaşık 10 aydır çok iyi iken geçen hafta ani bir ayağa kalkış ile yeniden bu atağı yaşadım. Dün ilk kez manevra yapabildiler Umarım bunun sonucu iyi olur. Genel olarak bu kadar zamanki tecrübelerime bağlı olarak bu hastalığın tamamen psikolojik olduğunu stresin en büyük tetikleyicisi olduğunu düşünüyorum. Herkese acil şifalar dilerim.

  11. ahmet29 Aralık 2014 at 07:42Reply

    Bende 1 hafta önce başladı; ilk atak gerçekten zor bir durum. Ben de kbb uzmanına gittim; işitme testi ve kan tahlili yaptırdı. Daha sonra muayene etti ve vertigo dedi. Başımı sağa sola çevirerek ilk tedaviyi uyguladı. 1 hafta sonra tekrar gel dedi ve iki tane de ilaç verdi. Tekrar atak geçirmedim, ama hafif de olsa zaman zaman başım dönüyor. Bu arada ilk gün ilaçlar müthiş baş ağrısı yaptı. Herkese geçmiş olsun arkadaşlar.

    • berrin22 Mayıs 2016 at 00:13Reply

      Bu hastalığın bir sonu yok mu? Hayatımı çok kötü etkiledi.

  12. FATİH12 Kasım 2014 at 10:18Reply

    Bende 2 yıldır her gün ve sürekli olarak geçmeyen bir sersemlik ve kulan çınlaması var. Ara sıra baş dönmesi eşlik ediyor. Bayılacak gibi oluyorum. Hayatımın anlamı kalmadı artık. Bu illetten nasıl kurtulabilirim? Doktora gidiyorum psikolojik diyorlar.

  13. Özgür08 Kasım 2014 at 00:54Reply

    Bu hastalık beyinden geliyor ve Nöroloji uzmanına gitmek gerekiyor. Stres , korku , sinir , sürekli kafaya bir şeyler takmak vs. bu hastalığa neden oluyor. Burnunuzdan ameliyat olduysanız da vertigo olma ihtimaliniz yüksek. Muhakkak Nöroloji uzmanına gidin onlar tedaviyi gayet uyguluyorlar. Fakat bildiğim vertigo tamamen geçmiyor. Ataklar sarsıcı olabiliyor ilaçla doktorunuz bunu kontrol edebiliyor. Hafif ataklarda ise illa ilaç, doktor desteği gerekmeyebiliyor bununla siz başedebiliyorsunuz. Stresten ve baskıdan elinizden geldiğince uzak durun.

  14. fırat30 Eylül 2014 at 15:47Reply

    Son 3 sene gitmediğim doktor kalmadı ve kullanmadığım ilaç da kalmadı. Ancak şunu öğrendim; stres, alkol ve sigara en fazla tetikleyici unsurlar. Bir de aşırı yorgunluk olduğunda ortaya çıkıyor. Kalitesiz hayat yaşıyor hissi veriyor insana. En etkili ilaçları bile denedim ama nafile. Eğer bu hastalıktan kurtuldum diyen varsa bana yazsın çok memnun olurum.

  15. Tacettin ÇEVİK25 Kasım 2013 at 07:12Reply

    Merhaba olarak 2008 yılında evden işime gitmek üzere çıkarken birden başım döndü ve ayaklarım tutmaz oldu. Hastaneye gittiğimde yoğun stres ve yorgunluk diyerek bir hafta yatak istirahati verdiler. Ancak 20.11.2013 tarihinde eşimle Denizli’ye gitmiştik. Öğle yemeğinden sonra kafeye bir şeyler içmek için oturduk çıkışta birden fenalaştım. Korkunç bir baş dönmesi ve kusma hiçbir yerim tutmuyordu. Ambulansla hastaneye götürüldüm. Serum bağlandı ve birkaç saat hastanede kaldıktan sonra vertigo teşhisi konuldu. İki hap verildi(sabah-akşam). Bu rahatsızlığın kesin tedavisi var mıdır? Var ise ne tür bir tedavi uygulanır? Benim ne yapmam gerekiyor? Saygılarımla.

  16. Tahsin31 Mayıs 2013 at 17:14Reply

    Selam sanırım bende Vertigo hastalığı var. Çünkü sabahları yataktan kalkarken bas dönmesi mide bulantısı oluyor ve bir dakika sürüyor sonra mide bulantısı nedeniyle kahvaltı yapamıyorum. Canım bir şey istemiyor ve aniden gözlerimle bir yere baktım mı sabit bir şekilde baş dönmesi oluyor. Nasıl tedavi olabilirim? Bilgi verirseniz sevinirim.

    • engin12 Haziran 2013 at 17:15Reply

      Kbb doktoruna git. Epley manevrası yapmayı biliyordur herhalde.

Cevap Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sitemiz sorulara cevap vermek için bir danışmanlık servisi vermemektedir ve doktorlara görev vermemektedir. Sorulara verilecek cevaplar tamamen gönüllülük esasına göredir, ve ziyaretçilerimizin deneyimlerini paylaşmak için fırsat tanımak üzere yorum kısmı açık tutulmaktadır.

*

Hakkımızda
Sağlık.Net ziyaretçilerine sağlık durumları hakkında ihtiyaç duyulan bilgileri sağlamayı amaçlayan bir web sitesidir. Sitemizde yer alan bilgiler güncel ve güvenilir kaynaklardan elde edilmektedir. Sizler de kişisel tecrübelerinizi ve sitemizdeki yazılar hakkındaki görüşlerinizi yazıların altında bulunan yorum kısmı aracılığıyla ziyaretçilerimizle paylaşabilirsiniz.
Son Yorumlar
  • Gonca: Ben 16 yaşındayım. Aynı şey bana da oldu. Hiçbir ağrım yoktu birden bire başladı. O akan sıvı iltihap kulak içinde biriken kirler yani en yakın zamanda doktora gitmelisin. Orta kulak iltihabı vs.re çıkabilir. Geçmiş olsun.
    View Post
Facebook
UYARI
Bu sitede yer alan tüm içerik bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık.Net sitesi hastalık teşhis ve tedavi hizmetleri vermemektedir. Herhangi bir sağlık probleminiz olması durumunda ilgili doktorlar ile iletişime geçmenizi tavsiye ederiz.