Hastalıklar
Varikosel Hastalığı: Nedenleri, belirtileri, tanısı ve tedavisi
Güncel bilgilerle yazının tamamını yeniden hazırlayan değerli hocamız Sayın Doç. Dr. Teoman Cem Kadıoğlu’na teşekkür ederiz.
Varikosel nedir?
Tüm erkeklerin % 15 kadarında ve kısırlık sorunu ile başvuranların % 40′ında saptanan varikosel (testis damarlarında genişleme, varisleşme) en sık rastlanan ve mikrocerrahi ameliyat sonucu en başarılı sonuç aldığımız kısırlık sebebidir. Varikosel testislerde sıcaklık artışı ve toplardamardaki kanın organa geri akımı sonrası mikro dolaşımı etkileyerek sperm üretimini bozar; sayı, hareketlilik, yapı ve kromozomal yapıya etki sonucu dölleme kapasitesini olumsuz etkiler.
Varikosel neden ve nasıl ortaya çıkar?
Varikosel ergenlik yaşlarında ortaya çıkmaya başlayan ve zaman ile ilerleyen bir toplardamar hastalığıdır. Genetik yapısı uygun olan ve ayakta fazlaca duranlarda bazen ağrı ve görüntü bozukluğu ile ortaya çıkarsa da kısırlık ve diğer nedenler ile yapılan el muayenesinde saptanır. Toplardamarların içinde bulunan ve ters akımı engelleyen valf sistemini oluşturan kapakçıkların damar çapı genişlemesi sonucunda yetersiz kalması ile testislerin toplardamar çıkışında basınç artışı gerçekleşir. Artan basınç sonucu testis dokusu içindeki kan dolaşımı (mikrosirkülasyon) bozularak sperm üretimi etkilenir.
Varikosel belirtileri nelerdir?
Varikosel yumurtadan bacağa yayılan ağrı ve sıcak ortamda torbada belirginleşen kıvrımlı damar yapısı ile fark edilebileceği gibi sadece kısırlık için yapılan tetkikler sırasındaki el muayenesi ile de saptanabilir.
Varikosel hangi sorunlara yol açar?
Varikosel tek başına bir sağlık sorunu oluşturmaz. Sperm hücrelerini etkileyerek kısırlık sebebi olması ve bazen de ağrıya neden olması nedeni ile tedavisi gerekir. Ağrı sorunu olmayan ve kısırlığın sorun oluşturmadığı kişilerde herhangi bir tedavi yapılmasına gerek yoktur.
Varikosel tanısı nasıl konulur ?
Farklı derecelerde görülebilen varikoselin tanısı bu konuda tecrübeli bir Üroloji- Androloji uzmanı tarafından doğru şartlarda yapılacak detaylı bir muayene ile konulmalıdır. Sadece doppler ultrasonografi ile saptanabilen varikosellerin ameliyat edilmesi fayda sağlamadığından çok özel durumlar dışında varikosel tanısı için hassas bir muayeneden başka herhangi bir tetkik (ultrason vb.) istenmemelidir.
Varikosel tedavisi nasıl yapılmalıdır?
Varikosel tanısı konulan kişiye kısırlık sorunu için öncelikle mikrocerrahi varikosel ameliyatı önerilmelidir, Varikosel saptananlara ilk tercih olarak ilaç tedavisi veya tüp bebek yöntemleri uygulanması doğru değildir. Doğru tanı konulması ve mikrocerrahi yöntemin başarıyla uygulaması ile tedavisi gerçekleştirilen varikosel hastalarında spermiyogram parametrelerinde % 80′in üzerinde istatistiki anlamlılık gösteren düzelme sağlanır ve bunların çoğu başka bir tedavi gerektirmeden çocuk sahibi olabilirler. Geri kalanların önemli bir kısmı ise rahimiçi aşılama gibi, tüp bebek uygulamasından daha kolay ve ekonomik bir yöntemden faydalanabilir seviyeye geleceklerdir.
Daha önce varikosel ameliyatı yaptırmış fakat olumlu sonuç alamamış olanların önemli bir kısmında nüks varikosel tabir edilen durum saptaysa da varikoselin ameliyat sonrası nüks etmesi mümkün değildir. Gerçekleştirilen ameliyatın teknik nedenler ile yetersiz kaldığı bu vakalarda mikrocerrahi düzeltme ameliyatı uygulanarak olumlu sonuç alınabilmektedir.
Tüpbebek (mikro-enjeksiyon) uygulamasından önce varikoselin opere edilmesi ile sperm hücrelerinin dölleme yeteneğini azaltan, kromozomlardaki parçalanma oranını arttıran etkinin ortadan kaldırılması ile hamilelik oranlarının arttığı saptanmıştır.
Kısırlık nedeni ile başvuran erkeklerde varikosel tanısının muayene ve doppler ultrasonografi yöntemlerinin yanlış uygulanmaları sonucu ve hatta bazen maalesef ticari yaklaşımlar ile gereğinden çok konulduğunu ve gereksiz olarak ameliyatlar uygulandığını bilmekteyiz. Mikrocerrahi varikosel ameliyatını ülkemizde başlattığım 1993 senesi itibarı ile 2500’den fazla mikrocerrahi ameliyat yapmış olmama rağmen hatalı varikosel tanısı ile bana ameliyat için başvuran yüzlerce kişiye de ameliyat olmaları gerekmediğini zorlukla izah etmek zorunda kaldım.
Hassas mikrocerrahi yöntemlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilen bu özel operasyon yerine uygulanan diğer teknikler veya mikrocerrahinin tekniğin başarısız uygulanması neticesi varikosel ameliyatı uygulanan hastaların yaklaşık % 40′ında varikosel ortadan kalkmamaktadır. Hastaların bir kısmında ise lenf kanallarının bağlanması sonucu hidrosel, hatta atardamarların bağlanması neticesinde yumurtanın dumura uğraması gibi çok ciddi ve düzeltilmesi imkan dahilinde olmayabilecek komplikasyonlar meydana gelebilmektedir. Fayda oranı % 80′lerin üzerinde olan varikosel ameliyatının gereksiz ve başarısız uygulamaları sonucu bu oran % 20′lere dek düşebilir. Bu nedenle ameliyat önerilen kişilerin konuyu basite almayıp detaylı tetkik ederek uzmanlar ile konsülte etmeleri uygundur.
Varikosel konusunda yanlış bilinenler ve bilimsel gerçekler:
- Varikosel en sık saptanan ve başarılı tedavi ile en olumlu neticelerin alındığı erkek kısırlığı sebebidir. Varikosel teşhisi doppler ultrason ile değil, el muayenesi ile yapılmalıdır. Doppler ultrason ile çok sayıda kişiye hatalı olarak varikosel teşhisi konulmakta ve gereksiz ameliyatlar yapılmaktadır. El ile muayenede saptanamayan varikosel opere edilmemelidir; fayda sağlamaz.
- Varikoseli olan erkeklere öncelikle tüp bebek, ICSI, aşılama benzeri yardımlı üreme teknikleri uygulanmamalıdır. Varikosel spermin kromozomal yapısını bozarak (DNA fragmantasyonu) yumurtayı dölleme gücünü azaltmakta; dölleme gerçekleşse dahi düşük oranını yükseltmektedir. Ayrıca tüp bebek sadece son çare olarak görülmeli, bebekte doğumsal anomali ve hastalık risklerini yaklaşık %30 kadar arttırdığı ve anne açısından da riskli olduğu unutulmamalıdır.
- Varikosel ameliyatında teknik olarak en başarılı ve komplikasyon ihtimali en düşük yöntem mikrocerrahidir. Mikrocerrahi varikosel operasyonunda teknik başarı %99 üzerine çıkmakta, önemli komplikasyon oranı %0’a, önemsiz komplikasyon oranı %3-5’e yaklaşmaktadır. Diğer cerrahi yöntemlerde hidrosel riski %40’a, atardamar hasarı %5’e kadar çıkmaktadır.
- Varikoselin başarılı bir cerrahi sonrası nüks etmesi yani tekrarlaması mümkün değildir fakat yapılmış olan operasyon yetersiz kalabilir ve bu durumlarda mikrocerrahi düzeltme ameliyatı uygulanabilir. Mikrocerrahi dışındaki operasyon yöntemlerinde uygulanan teknik nedeni ile yetersiz cerrahi oranı %40′a kadar çıkmaktadır.
- Mikrocerrahi varikosel ameliyatı basit bir cerrahi girişim değildir; mikrocerrahi konusunda uzmanlaşmış, deneyimli ellerde başarılıdır, her teknik gibi hatalı ve yetersiz uygulamaları ciddi komplikasyonlara, organ kaybına yol açabilir. Başarısız varikosel ameliyatı sonrası komplikasyonlar nedeni ile sorun yaşayan, spermiyogramları daha da bozulan çok sayıda hasta bulunmaktadır.
- Her uygulanan mikrocerrahi ile varikosel ortadan kalkmayabilir, atardamar ve lenfatik kanal hasarları ile hidrosel ve organ kaybı gibi komplikasyonlar görülebilir; uygulanan teknik kadar tekniğin ne kalitede uygulandığı da çok önemlidir! Yurtdışından döndükten sonra ülkemizde 1992’de başlatarak 2500’den fazla vakada uyguladığım bu tekniği birçok asistanıma öğreterek Türkiye’nin değişik bölgelerinde yaygınlaşmasına katkı sağladım. Özellikle üniversite hastanelerinin Androloji ile ilgilenen öğretim üyeleri arasında mikrocerrahi teknik ile varikosel ameliyatı son yıllarda en çok tercih edilen yöntem haline gelmiş olup yurtdışındaki seçkin klinikler de mikrocerrahi tekniği benimsemiştir.
Doç. Dr. Teoman Cem Kadıoğlu
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi (Çapa) Üroloji Anabilim Dalı
Varikosel konusunda detaylı bilgi için http://www.kadioglu.org/varikosel.php linkine bakabilirsiniz.
© 2009 – 2012, UYARI:. Bu sitede yer alan tüm içerik bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık.Net sitesi hastalık teşhis ve tedavi hizmetleri vermemektedir. Herhangi bir sağlık probleminiz olması durumunda ilgili doktorlar ile iletişime geçmenizi tavsiye ederiz.
Tagged doppler ultrasonografi, mikrocerrahi ameliyat, mikrosirkülasyon, Sperm hücreleri, testis damarlarında genişleme, varikosel ameliyatı, varikosel tanısı
veli tosun06 Ekim 2011 at 18:26
Sayın hocam; bana varikosel tanısı konuldu, ne yapmam gerekiyor?
nasipsiz17 Ekim 2011 at 08:19
Evet malesef bende de bu ilerlemeye başladı, ama ameliyat olmadım. Ameliyat nasıl olur acaba?
fuat tanrısever20 Ekim 2011 at 15:59
Yeğenim 5 ay önce varikosel ameliyatı oldu, fakat yine çıkmış. Ne yapabiliriz?
serkan27 Ekim 2011 at 12:36
Hocam ben ameliyat oldum, ama her iki taraftan oldum. Ama sağ tarafım ağrıyor ne yapmam lazım?
serkan27 Ekim 2011 at 12:37
Kısırlığa neden olur mu yine hocam?
Oktay28 Ekim 2011 at 17:10
Tüm arkadaşlar hepinize geçmiş olsun.
Serkan arkadaşım ameliyat olmuşsun bana biraz ameliyattan bahseder misin?
Ben de ameliyat olacam sanırım, nasıl oluyor anestezi mi uygulanıyor lokal mi oluyor ameliyat sonrası neler yapmak lazım? vb.
Teşekkürler
ÖZGÜR29 Ekim 2011 at 21:42
Hocam ben 2 yıl önce ameliyat oldum fakat aynı sorun tekrar ortaya çıktı. Ne yapmam gerekiyor? Aynı zamanda varikosel iktidarsızlığa neden olur mu? Şimdiden teşekkürler.
devrim7330 Ekim 2011 at 13:17
Hocam, ben bir sene önce özel bir hastanede her iki taraftan varikoles ameliyatı oldum. Ameliyat olmama rağmen hala ağrı ve şişme oluyor. Ne yapabiliriz ?
Muhammet08 Kasım 2011 at 10:55
Hocam ben varikosel ameliyatı oldum. Ağrısı şimdi geçti ama korkuyorum hâlâ kısırlığa sebep olur diye acaba olur mu? Teşekkürler.
Gokhan caka12 Kasım 2011 at 13:37
27.05.2011′de çift taraflı varikosel ameliyatı oldum. 6 ay sonra kontrole gideceğim. Herhangi bir ilaç kullanmadım çocuk sahibi olmak istiyorum.
meriç uygun13 Kasım 2011 at 23:56
Bu ameliyatı ben 16 yaşımda oldum. Şu an 19 yaşındayım ve hiçbir sorunla karşılaşmadım. Hastalığın 3 seviyesi var dediler, farkettiğimde en son seviyedeymiş hastalığım. Kendim teşhis etmiştim, araştırdım, öğrendim ameliyatı oldum. Gayet başarılı geçti operasyon. anestezi uyguladılar. Ameliyat öncesi ve sonrasında mutlaka sperm testi yaptırın. Ağrı varsa bu bir sorundur doktorunuzla tekrar görüşün. Operasyon 45 dk sürüyor ve sonuç çok büyük bir oranda başarılı oluyor. Eğer ki ameliyat olmaktan kaçarsanız ilerde büyük sorunlar oluşur sizin için. Herkese büyük geçmiş olsun.
Muhammet bilal ayan16 Ocak 2012 at 15:32
Hocam ben yaklaşık 4 ay önce sol taraftan varikosel ameliyatı oldum ama hâlâ ağrıyor. Üstelik iki taraf da ağrıyor. Ne yapmam lazım? Teşekkürler.
mustafa günay24 Ocak 2012 at 14:40
Hocam ben yaklaşık 2 yıl önce varis ameliyatı oldum. Olmadan önce sperm sayıları çok düşüktü olduktan sonra yükseldi. Şimdi benim size sormak istediğim varis olayı insan vücudunda tekrar nükseder mi? Ederse tekrar ameliyat olmak gerekir mi? Teşekkürler kolay gelsin.
nihat24 Şubat 2012 at 14:17
Selam arkadaşlar, ben 10 ay önce varikoselden ameliyat oldum ve şu anda oldukça iyi durumdayım. Ayrıca sperm sayısında da ciddi bir artış oldu. Ameliyatınızı doktor tavsiye ediyorsa mutlaka olun ve kesinlikle utanmayın.